Η Λευκή Κορδέλα

Η επικαιρότητα τρέχει, η καθημερινότητα δεν αφήνει χρόνο και η Κινηματογραφική Λέσχη Αταλάντης ακολουθεί τα γεγονότα που καθορίζουν την καθημερινότητά μας. Μέσα από την γλώσσα του Κινηματογράφου, την γλώσσα που χρησιμοποιούμε  – και θα χρησιμοποιούμε – για να περάσουμε τα μηνύματα μας και να μεταδώσουμε τις σκέψεις μας, παίρνουμε κι εμείς μέρος στον διάλογο που μας απασχολεί κεντρικά εδώ και εβδομάδες. Κύριο θέμα, ο φασισμός. Το Αυγό Του Φιδιού. Μια ματιά στο χθες και στο σήμερα του ολοκληρωτισμού, του απάνθρωπου φασισμού, της απαξίωσης της ανθρώπινης φύσης, της ανθρώπινης ζωής, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Φυσικά, μέσα από το πανί. Μέσα από την ματιά του σελλυλόιντ.

Κάθε ταινία του Michael Haneke δεν είναι απλή περίπτωση – το διαπιστώσαμε, νομίζω, στο «Amour» που προβάλαμε την προηγούμενη σεζόν. Η «Λευκή Κορδέλα» (πρώτη μας επιλογή για το αφιέρωμα του Οκτωβρίου στον φασισμό) δεν αποτελεί εξαίρεση. Χρειάζεται προσοχή, προσήλωση και επιμονή – ο Haneke μας προσκαλεί και μας προκαλεί να σκεφτούμε.

Οι αναμνήσεις ενός ανώνυμου ράφτη είναι το κύριο θέμα της «Λευκής Κορδέλας». Επίκεντρο τους, το φανταστικό χωριό Eichwald, στην επαρχιακή Γερμανία, όπου ο τοπικός πάστορας, ο γιατρός του χωριού και ο Βαρώνος-προύχοντας ελέγχουν όλο το χωριό με σιδερένια πυγμή.
Μέσα από μια σειρά ανεξήγητων γεγονότων, η συνοχή της μικρής κοινωνίας απειλείται και η βία παίρνει τα ηνία.
Η ταινία τελειώνει την στιγμή της κήρυξης του πολέμου από την Αυστροουγγαρία ενάντια στην Σερβία –  πρώτη πράξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Η επιλογή της «Λευκής Κορδέλας» σαν πρώτη ταινία του αφιερώματός μας δεν είναι τυχαία. Ο φασισμός, ο ολοκληρωτισμός, ο ναζισμός, η δικτατορία – δεν έχει σημασία πως το ονομάζεις. Το φαινόμενο έχει ένα κοινό και αναντίρρητο χαρακτηριστικό:  την εξουσία και την βία μέσω αυτής. Απόλυτη ιεράρχηση, μονολιθική σκέψη, άκαμπτες εικόνες. Όσο δομημένη και να φαίνεται μια τέτοια κοινωνία, άλλο τόσο εύκολα καταρρέει και παραδίδεται στο χάος. Μια κοινωνία που δεν αφήνει χώρο στην ευελιξία, δεν έχει μέλλον – και η Ιστορία, ουκ ολίγες φορές, μας έχει δώσει τέτοια παραδείγματα-προειδοποιήσεις. Μέσα από το ασπρόμαυρο της ταινίας – όπως ασπρόμαυρη είναι, σε τελική ανάλυση, η μνήμη του ανθρώπου – βλέπουμε την γέννηση του Αυγού, το έδαφος μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε ο σπόρος της φρικτότερης θηριωδίας που έχει γνωρίσει ο Δυτικός Πολιτισμός.
Κινηματογραφικά μιλώντας, η «Λευκή Κορδέλα» είναι μια παραβολή, του είδους στο οποίο ο Haneke έχει πρωτοστατήσει και κατακτήσει την κορυφή. Η ματιά του είναι λεπτομερής και χειρουργική – κανένας άλλος σκηνοθέτης δεν έχει την ικανότητα τέτοιας αδυσώπητα λεπτομερούς ανάλυσης, τόσο επώδυνα κλινικής γραφής. Κάθε λεπτό μετράει, κάθε πλάνο έχει την σημασία του. Στο τέλος, δεν μας αφήνεται περιθώριο για αμφιβολία, και αυτός είναι ο απώτερος σκοπός του: να μας περάσει το μήνυμα του με σαφήνεια, ακρίβεια και αποτελεσματικότητα. Στην «Λευκή Κορδέλα» το πετυχαίνει.

Ο φασισμός δεν περιορίζεται σε μια εποχή – είναι φαινόμενο διαχρονικό, η γέννησή του και η ανάπτυξή του. Ο ίδιος ο Haneke δηλώνει στο «Observer» : «Σε περιοχές όπου ο κόσμος υποφέρει η ιδεολογία γίνεται πολύ εύκολα αποδεκτή, επειδή οι άνθρωποι αναζητούν κάτι για να πιαστούν- ένα καλάμι που θα τους βγάλει από τη μιζέρια τους. Όταν η ιδεολογία μετατρέπεται σε φανατισμό, η ανάγκη για την απάντηση ερωτημάτων σταματά να υπάρχει. Όσο λιγότερο έξυπνος είμαι τόσο ευκολότερα θα ακολουθήσω κάποιον που θα μου δώσει απαντήσεις.» Κι αυτή είναι μια από τις πληρέστερες περιγραφές ενός φαινομένου που υπήρχε, υπάρχει και, ούτως ή άλλως, θα συνεχίσει να υπάρχει όσο υπάρχουν άνθρωποι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: