Προβολή : This Is England – Αυτή Είναι Η Αγγλία

Η Κινηματογραφική Λέσχη Αταλάντης συνεχίζει το αφιέρωμα της στην παρουσία του φασισμού στο σήμερα, προβάλλοντας την ταινία «This Is England» του Shane Meadows. Η ταινία θα προβληθεί στις 21:00 το βράδυ, Δευτέρα 21 Οκτωβρίου, στην αίθουσα προβολών του Κωνσταντινείου Πνευματικού Κέντρου. Σας περιμένουμε!

This Is England

Συνεχίζοντας το αφιέρωμά μας στην παρουσία του φασισμού στην σημερινή εποχή, περνάμε σε μια χώρα που, όσο κι αν πολέμησε το φαινόμενο αυτό, άλλο τόσο ταλαιπωρήθηκε αφάνταστα από το «Αυγό Του Φιδιού». Μεγάλη Βρετανία, σε μια εποχή που η Μάργκαρετ Θάτσερ κυβερνούσε με σιδερένια πυγμή, σε μια εποχή που ο πόλεμος των Φόκλαντ και η καλπάζουσα ανεργία ωθούσαν στην απογοήτευση και στην απελπισία εκατομμύρια Βρετανών. Μέσα δεκαετίας ’80 και ο νεοναζισμός πραγματικά φάνταζε σαν μια ρεαλιστική εναλλακτική.

Η ιστορία του 12χρονου Shaun θα μπορούσε να φιγουράρει σαν πορτραίτο μιας ολόκληρης γενιάς, μιας γενιάς που ανδρώθηκε μέσα από έναν πόλεμο που φάνταζε τόσο μακρινός, κι όμως ήταν τόσο κοντινός. Έχοντας χάσει τον πατέρα του στον πόλεμο των Φόκλαντς, θύμα πειραγμάτων και επιθέσεων από τους συμμαθητές του, ζώντας και μεγαλώνοντας σε ένα περιβάλλον που του προσφέρει ελάχιστα και απαιτεί πολλά, ο Shaun «υιοθετείται» από μια τοπική ομάδα skinheads και βρίσκει την «οικογένεια» που του λείπει. Δεν θα περάσει πολύς χρόνος όμως, προτού ο Shaun καταλάβει το αδιέξοδο στο οποίο έχει βρεθεί, μια και η καινούρια του οικογένεια καταρρέει σύντομα υπό το βάρος της βίας, του ρατσισμού και της ξενοφοβίας που την καταπίνει.

Διόλου τυχαία η στροφή στο παρελθόν μιας κινηματογραφικής σχολής που έχει χάσει την ταυτότητά της και προσπαθεί να την ξαναβρεί. Ο Shane Meadows μετατρέπει προσωπικά του βιώματα σε μια αιχμηρή ματιά σε μια κοινωνία που παραδίδεται στο χάος και την ανασφάλεια, για να παραδώσει μαθήματα συμπεριφοράς για το μέλλον. Με μια δόση πικρόχολου χιούμορ αλλά χωρίς καθόλου περιστροφές, το «This Is England» είναι μια προειδοποίηση, ένα μήνυμα σε μια γενιά που ξεχνά, φαίνεται, το παρελθόν της, κινδυνεύοντας να παραδοθεί για άλλη μια φορά στους κινδύνους που παραμονεύουν πίσω από την αμνησία των μαζών. Η Ιστορία έχει την τάση να επαναλαμβάνεται και, όσο κι αν πιστεύουμε ότι διδαχτήκαμε από τα λάθη μας, άλλο τόσο εύκολο είναι να πιστέψουμε ότι ποτέ δεν τα κάναμε.

Πίσω από την κάμερα, δεν αποτελεί έκπληξη η θαυμάσια και ακριβής ανασύσταση μιας ταραγμένης εποχής – τόσο μέσα από την εικόνα, όσο μέσα και από την μουσική -, ούτε παίζει κάποιον ιδιαίτερο ρόλο η κάπως καλλιτεχνική γραφή που στρογγυλεύει λίγο μια εποχή χάους και ταραχής. Ο Shane Meadows δίνει ψυχή και βάρος στους χαρακτήρες, «καλούς» και «κακούς», οι οποίοι αποδίδονται εξαιρετικά ανάγλυφα μέσα από τις ερμηνείες των πρωταγωνιστών. Με πρώτο και καλύτερο, βέβαια, τον 12χρονο Thomas Turgoose, του οποίου το ερμηνευτικό βάθος φτάνει και περισσεύει για να μας αφήσει με το στόμα ανοιχτό.

Το «This Is England» μπορεί να φαίνεται μακρινό – τόσο σε τόπο όσο και σε χρόνο – αλλά κάτι τέτοιο δεν πρέπει να μας κάνει να επαναπαυτούμε. Το φαινόμενο της ξενοφοβίας, της βίας, του ρατσισμού, το Αυγό του Φιδιού, είναι διαχρονικό και επίμονο. Το παρελθόν μπορεί να μας δώσει τα εφόδια να αντισταθούμε, αρκεί να καταλάβουμε ότι είναι εύκολο να ξαναγίνουν τα ίδια λάθη, αλλά δύσκολο να δούμε τα σημάδια που μας προειδοποιούν ότι είμαστε κοντά στο να τα επαναλάβουμε.

Ταξί (1996)

taxi-movie-poster-1996Συνήθως οι ταινίες που αναφέρονται στο φασισμό και στα παρακλάδια του είναι αμιγώς πολιτικές. Βαρύ το θέμα, ανάλογο και το ύφος της ταινίας. Σπάνια η παγκόσμια φιλμογραφία μας έδωσε μια αντιμετώπιση του φαινομένου από μια άλλη οπτική γωνία όπως η αλληγορική Λευκή Κορδέλα που παρακολουθήσαμε την προηγούμενη εβδομάδα ή όπως αυτή εδώ που από άποψη ύφους στέκεται στον αντίποδα. Δεν περιέχει δύσκολα νοήματα, η πολιτική του ματιά δεν είναι έντονη και όσο κ αν έψαξα δεν κατάφερα να βρω δεύτερα επίπεδα ανάγνωσης.
Εδώ ο κεντρικός πυλώνας γύρω απ’ τον οποίο χτίζονται όλα είναι ο έρωτας και ο Κάρλος Σάουρα μας λέει ότι αυτό το λουλούδι δύσκολα μπορεί να φυτρώσει (πόσο μάλλον να ανθίσει) στο ζοφερό περιβάλλον του νεοφασισμού. Διασταλτικά ο Σάουρα μας βάζει το ερώτημα για το αν ο έρωτας μπορεί να ζήσει σε ένα περιβάλλον που εξ ορισμού τον σκοτώνει. Κι αυτό γιατί ο φασισμός ανάμεσα σ’ όλα τα άλλα καταστροφικά για τον άνθρωπο χαρακτηριστικά που έχει είναι πάνω απ’ όλα ανέραστος. Μπορεί να φαίνεται δευτερεύον αλλά τελικά δεν είναι γιατί σε επίπεδο κοινωνικών σχέσεων πάνω απ’ όλα ο φασισμός μισεί τον ίδιο τον άνθρωπο και καταστρέφει την ίδια την έννοια της ευτυχίας. Έτσι το νεαρό ζευγάρι που πρωταγωνιστεί μάλλον δύσκολα θα μπορέσει να χαρεί το έρωτά του.
Ως προς τα τεχνικά του στοιχεία όλα εδώ λειτουργούν άψογα. Η αφήγηση δεν κάνει κοιλιές, το πρωταγωνιστικό δίδυμο στέκεται μια χαρά, η μουσική (κυρίως απ’ τους Mano Negra) είναι εκπληκτική, αλλά πάνω απ’ όλα η Μαδρίτη κινηματογραφείται τέλεια από αυτόν τον μεγάλο μάστορα της φωτογραφίας που λέγεται Vittorio Storaro. Αυτός ο τελευταίος θα έλεγα ότι είναι το μεγάλο ατού της ταινίας που καταφέρνει να αλλάξει την ατμόσφαιρα της ταινίας σε χρόνο μηδέν και να σε στείλει χωρίς καλά-καλά να το καταλάβεις απ’ το θρίλλερ μέχρι το ρομαντισμό χωρίς όλα αυτά να μοιάζουν αταίριαστα.
Συμπερασματικά έχουμε να κάνουμε με μια πολύ ενδιαφέρουσα και σκεπτόμενη νεανική ταινία, απ’ αυτές που μπορούν να βοηθήσουν να σκεφτεί ακόμα και ο πιο απολιτίκ και αδιάφορος περί τα πολιτικά έφηβος ή νεαρός για το πως ο φασισμός μπορεί να διαβρώσει όχι μόνο την κοινωνία αλλά και την ίδια την ατομική ευτυχία.

Προβολή : Das Weisse Band – Η Λευκή Κορδέλα

Καθώς οι εξελίξεις τρέχουν, η Κινηματογραφική Λέσχη Αταλάντης ακολουθεί. Ο Οκτώβριος είναι αφιερωμένος σε μια θεματική : «Το Αυγό Του Φιδιού – Ο Φασισμός Χθες Και Σήμερα». Μέσα από τέσσερις προσεκτικά επιλεγμένες ταινίες, έχουμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε το φαινόμενο που απασχολεί σήμερα όχι μόνο την χώρα μας, αλλά ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό χώρο.

Η πρώτη ταινία του αφιερώματος είναι η «Λευκή Κορδέλα» του Michael Haneke. Η Κινηματογραφική Λέσχη Αταλάντης την προβάλει την Δευτέρα, 7 Οκτωβρίου, στις 21:00 το βράδυ, στην αίθουσα προβολών του Κωνσταντινείου Πνευματικού Κέντρου. Σας περιμένουμε!

Η Λευκή Κορδέλα

Η επικαιρότητα τρέχει, η καθημερινότητα δεν αφήνει χρόνο και η Κινηματογραφική Λέσχη Αταλάντης ακολουθεί τα γεγονότα που καθορίζουν την καθημερινότητά μας. Μέσα από την γλώσσα του Κινηματογράφου, την γλώσσα που χρησιμοποιούμε  – και θα χρησιμοποιούμε – για να περάσουμε τα μηνύματα μας και να μεταδώσουμε τις σκέψεις μας, παίρνουμε κι εμείς μέρος στον διάλογο που μας απασχολεί κεντρικά εδώ και εβδομάδες. Κύριο θέμα, ο φασισμός. Το Αυγό Του Φιδιού. Μια ματιά στο χθες και στο σήμερα του ολοκληρωτισμού, του απάνθρωπου φασισμού, της απαξίωσης της ανθρώπινης φύσης, της ανθρώπινης ζωής, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Φυσικά, μέσα από το πανί. Μέσα από την ματιά του σελλυλόιντ.

Κάθε ταινία του Michael Haneke δεν είναι απλή περίπτωση – το διαπιστώσαμε, νομίζω, στο «Amour» που προβάλαμε την προηγούμενη σεζόν. Η «Λευκή Κορδέλα» (πρώτη μας επιλογή για το αφιέρωμα του Οκτωβρίου στον φασισμό) δεν αποτελεί εξαίρεση. Χρειάζεται προσοχή, προσήλωση και επιμονή – ο Haneke μας προσκαλεί και μας προκαλεί να σκεφτούμε.

Οι αναμνήσεις ενός ανώνυμου ράφτη είναι το κύριο θέμα της «Λευκής Κορδέλας». Επίκεντρο τους, το φανταστικό χωριό Eichwald, στην επαρχιακή Γερμανία, όπου ο τοπικός πάστορας, ο γιατρός του χωριού και ο Βαρώνος-προύχοντας ελέγχουν όλο το χωριό με σιδερένια πυγμή.
Μέσα από μια σειρά ανεξήγητων γεγονότων, η συνοχή της μικρής κοινωνίας απειλείται και η βία παίρνει τα ηνία.
Η ταινία τελειώνει την στιγμή της κήρυξης του πολέμου από την Αυστροουγγαρία ενάντια στην Σερβία –  πρώτη πράξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Η επιλογή της «Λευκής Κορδέλας» σαν πρώτη ταινία του αφιερώματός μας δεν είναι τυχαία. Ο φασισμός, ο ολοκληρωτισμός, ο ναζισμός, η δικτατορία – δεν έχει σημασία πως το ονομάζεις. Το φαινόμενο έχει ένα κοινό και αναντίρρητο χαρακτηριστικό:  την εξουσία και την βία μέσω αυτής. Απόλυτη ιεράρχηση, μονολιθική σκέψη, άκαμπτες εικόνες. Όσο δομημένη και να φαίνεται μια τέτοια κοινωνία, άλλο τόσο εύκολα καταρρέει και παραδίδεται στο χάος. Μια κοινωνία που δεν αφήνει χώρο στην ευελιξία, δεν έχει μέλλον – και η Ιστορία, ουκ ολίγες φορές, μας έχει δώσει τέτοια παραδείγματα-προειδοποιήσεις. Μέσα από το ασπρόμαυρο της ταινίας – όπως ασπρόμαυρη είναι, σε τελική ανάλυση, η μνήμη του ανθρώπου – βλέπουμε την γέννηση του Αυγού, το έδαφος μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε ο σπόρος της φρικτότερης θηριωδίας που έχει γνωρίσει ο Δυτικός Πολιτισμός.
Κινηματογραφικά μιλώντας, η «Λευκή Κορδέλα» είναι μια παραβολή, του είδους στο οποίο ο Haneke έχει πρωτοστατήσει και κατακτήσει την κορυφή. Η ματιά του είναι λεπτομερής και χειρουργική – κανένας άλλος σκηνοθέτης δεν έχει την ικανότητα τέτοιας αδυσώπητα λεπτομερούς ανάλυσης, τόσο επώδυνα κλινικής γραφής. Κάθε λεπτό μετράει, κάθε πλάνο έχει την σημασία του. Στο τέλος, δεν μας αφήνεται περιθώριο για αμφιβολία, και αυτός είναι ο απώτερος σκοπός του: να μας περάσει το μήνυμα του με σαφήνεια, ακρίβεια και αποτελεσματικότητα. Στην «Λευκή Κορδέλα» το πετυχαίνει.

Ο φασισμός δεν περιορίζεται σε μια εποχή – είναι φαινόμενο διαχρονικό, η γέννησή του και η ανάπτυξή του. Ο ίδιος ο Haneke δηλώνει στο «Observer» : «Σε περιοχές όπου ο κόσμος υποφέρει η ιδεολογία γίνεται πολύ εύκολα αποδεκτή, επειδή οι άνθρωποι αναζητούν κάτι για να πιαστούν- ένα καλάμι που θα τους βγάλει από τη μιζέρια τους. Όταν η ιδεολογία μετατρέπεται σε φανατισμό, η ανάγκη για την απάντηση ερωτημάτων σταματά να υπάρχει. Όσο λιγότερο έξυπνος είμαι τόσο ευκολότερα θα ακολουθήσω κάποιον που θα μου δώσει απαντήσεις.» Κι αυτή είναι μια από τις πληρέστερες περιγραφές ενός φαινομένου που υπήρχε, υπάρχει και, ούτως ή άλλως, θα συνεχίσει να υπάρχει όσο υπάρχουν άνθρωποι.