Nunta Muta

«Χωρίς γλέντι, γάμος δεν γίνεται». Είναι γνωστή η ελληνική αυτή παροιμία και, απ’ότι φαίνεται, περιγράφει ένα από τα τυπικότερα «προσόντα», όχι μόνο των ελλήνων, αλλά γενικότερα των βαλκανικών λαών. Το γλέντι, η φασαρία, το τραγούδι. Πρακτικές που συνοδεύουν κάθε πέρασμα από την μια φάση της ζωής στην άλλη: γλέντι στην γέννηση, γλέντι στην βάφτιση, στον γάμο και, πολλές φορές, στον θάνατο. Σ’αυτή την χοάνη λαών, πολιτισμών και εθίμων που ονομάζεται «Βαλκάνια», για όσα μας κάνουν διαφορετικούς τον έναν από τον άλλον, υπάρχουν άλλα τόσα που μας κάνουν ίδιους. Είναι αναμενόμενο και φυσικό – ζούμε μαζί εδώ και αιώνες, ο ένας δίπλα στον άλλον, πολεμήσαμε και πεθάναμε μαζί, πότε ο ένας ενάντια στον άλλον, πότε ενάντια σε κοινούς εχθρούς και θα ήταν αφελές να ισχυριστούμε ότι διατηρήσαμε ατόφιες τις κληρονομιές μας χωρίς να αλληλοεπηρεαστούμε. Δεν είναι τυχαία η δυναμική, η λάμψη και η ένταση της φράσης «Εδώ είναι Βαλκάνια». Ακροβατώντας μεταξύ Δύσης και Ανατολής, ένα συνοθύλευμα λαών και εθνοτήτων χωρίς αρχή, μέση και τέλος, πορεύεται ζώντας αποκλειστικά στο παρόν, με ένα ασαφές παρελθόν και ένα ακόμα πιο ασαφές μέλλον. Εδώ είναι Βαλκάνια, λοιπόν. Ούτε Ανατολή, ούτε Δύση. Ας γλεντήσουμε, ό,τι και να γίνει.

Ρουμανία, 1953. Σε ένα ξεχασμένο από θεούς και ανθρώπους χωριό, ετοιμάζεται γάμος. O Iancu ετοιμάζεται να παντρευτεί την Mara και το χωριό βρίσκεται επί ποδός. Τα καζάνια παίρνουν φωτιά, οι κοφίνες με κάθε λογής προϊόντα γεμίζουν, αδειάζουν και ξαναγεμίζουν, το αίμα των σφαχτών ρέει άφθονο, μαζί με το κρασί που προβλέπεται να καταναλωθεί σε απίστευτες ποσότητες. Οι κάτοικοι είναι λίγοι, μα το γλεντι θα είναι μεγάλο. Η ώρα φτάνει. Οι τσιγγάνοι οργανοπαίχτες βάζουν όλη τους την τέχνη ξέροντας ότι η μέρα θα είναι μεγάλη, η πομπή ξεκινάει από την εκκλησία, με τελικό προορισμό το σπίτι των νεόνυμφων. Χορός, τραγούδι, γλέντι. Υπολόγισαν όμως χωρίς τον ξενοδόχο ή, μάλλον, χωρίς τον…Πατερούλη.
Εκεί που το γλέντι έχει πάρει μπρος για τα καλά, εμφανίζεται ο τοπικός κομματάρχης, συνοδεύοντας έναν αξιωματικό του Κόκκινου Στρατού. Η ενημέρωση είναι ολιγόλογη και σαφής: ο Πατέρας του Έθνους, Γίόσεφ Βισαριόνοβιτς Στάλιν, πέθανε, και έχουν κηρυχθεί εφτά ημέρες εθνικού πένθους. Οι εντολές του κόμματος είναι ακόμα πιο σαφείς: απαγορεύονται κάθε είδους εκδηλώσεις χαράς. Γάμοι, αθλητικά γεγονότα, γλέντια…κομμένα μαχαίρι. Ο Ρουμανικός λαός έχει υποχρέωση να λυπηθεί, να πενθήσει και να δείξει την θλίψη του για τον θάνατο του μεγάλου Ηγέτη που προσέφερε τόσα πολλά στους λαούς. Κάθε παρέκβαση θεωρείται προδοσία…με τις ανάλογες συνέπειες.
Γάμος χωρίς γλέντι, όμως, δεν γίνεται, και οι κάτοικοι του χωριού δεν πρόκειται να αφήσουν την μεγάλη μέρα να πάει χαμένη. Ο γάμος θα γίνει, το γλέντι θα συνεχιστεί. Μόνο που θα γίνει στα μουγκά.

Τυπικό βαλκανικό χιούμορ απ’άκρη σ’άκρη σε αυτή την ταινία – τοιχογραφία της βαλκανικής σπίθας και ψυχής. Οι Monty Python συναντούν τον Emir Kusturica στο «Nunta Muta» και ο Horaţiu Mălăele υπηρετεί επάξια το Νέο Κύμα του Ρουμάνικου Κινηματογράφου. Κάθε συστατικό της συνταγής υπάρχει εδώ σε σωστές ποσότητες: μινιμαλισμός, αμεσότητα, μια πινελιά σουρεαλισμού και άφθονες δόσεις μαύρου, βαλκανικού χιούμορ. Πρόκειται για μια ταινία δική μας, κοντά μας, οικεία. Καταλαβαίνουμε και κατανοούμε τα μυνήματα αυτής της μαύρης κωμωδίας. Αν και η Ελλάδα ποτέ δεν έζησε κομμουνιστικό καθεστώς, μπορούμε άνετα να βυθιστούμε στην νοοτροπία ενός λαού που πάσχει υπό το βάρος μιας ιδεολογίας συχνά αλλοπρόσαλλης και εκτός πραγματικότητας. Βλέποντας μια ταινία σαν τον «Σιωπηλό Γάμο» βλέπουμε μια άποψη του εαυτού μας, κι αυτό αρέσει. Αρέσει όσο πονάει.
Μπροστά στον φακό, ένας χείμαρρος από μοναδικά σχεδιασμένους χαρακτήρες παρελαύνει. Ο μέθυσος πατέρας της νύφης, ο άσπονδος φίλος και συμπέθερος, ο αρχηγός του τοπικού κομμουνιστικού κόμματος – με τα…τέσσερα όλα κι όλα μέλη του – , ο νάνος κολλητός του γαμπρου που, το ανάστημα που του λείπει το συμπληρώνει με το παραπάνω σε θράσος και τσαγανό. Η πόρνη του χωριού, ο παπάς και, φυσικά, το νεόνυμφο ζευγάρι, που δεν χάνει την ευκαιρία να ξεμοναχιαστεί στα σταροχώραφα και τους σταύλους. ‘Ενα μωσαικό της ρουμανικής επαρχίας, πολύχρωμο και ευχάριστο, που σπάει την κατάθλιψη και το γκρίζο της εποχής και του περιβάλλοντος. Μας χαρίζει χαμόγελα. Μπορεί να είναι λίγο πικρόχωλα, αλλά τουλάχιστον τα χαρίζει σε αφθονία.
Δεν χρειάζεται και κάτι ιδιαίτερο. Ούτε χρειάζεται το ταλέντο μιας ιδιοφυίας. Το «Nunta Muta» πορεύεται με ειλικρίνεια και σεβασμό, χιούμορ και θλίψη, άσπρο και μαύρο,μουσική και σιωπή. Αυτό που έχει σημασία είναι η ψυχή. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι, παρά τις απαγορεύσεις, παρά τα εμπόδια, το χέρι θα χτυπήσει στο τραπέζι και η στεντόρια, βαλκανική φωνή θα αναφωνίσει ως τα ουράνια: «Γίνεται γάμος, που να πάρει!». Και ο γάμος θα γίνει, ο κόσμος να χαλάσει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: