Dr.Strangelove

Μια ταινία για την πολιτική είναι πάντα επίκαιρη. Μια ταινία για τους πολιτικούς είναι ακόμη πιο επίκαιρη. Όταν στην συνταγή προσθέτεις μια γενναία δόση σάτιρας, τον Stanley Kubrick και τον Peter Sellers, τότε έχεις ένα αποτέλεσμα προορισμένο να αντέξει στους αιώνες. «Dr. Strangelove» ο τίτλος της ταινίας, «Πως Έπαψα Να Ανησυχώ Και Αγάπησα Την Βόμβα» ο  υπότιτλος, ίσως η καλύτερη σάτιρα του μεταπολεμικού κινηματογράφου και μια επώδυνη γροθιά στο στομάχι όλων των πολιτικάντηδων αυτού του δύσμοιρου πλανήτη. Πάω στοίχημα ότι μια τέτοια ταινία δεν πρόκειται ποτέ να προβληθεί σε κάποιο κομματικό συνέδριο.

Στην Αμερική του Ψυχρού Πολέμου, ένα γραφειοκρατικό λάθος οδηγεί τον ψυχολογικά ανισόρροπο Ταξίαρχο της Αεροπορίας Jack D.Ripper να δώσει εντολή για άμεση πυρηνική επίθεση εναντίον των Ρώσων. Βομβαρδιστικά Β-52 ξεκινούν από διάφορες αεροπορικές βάσεις με εντολές να ρίξουν τις βόμβες που μεταφέρουν σε διάφορους προκαθορισμένους στόχους σε όλη την Σοβιετική Ένωση. Πολύτιμος χρόνος χάνεται από τους υπεύθυνους στην προσπάθεια να καταλάβουν αν πρόκειται για πραγματική επίθεση ή άσκηση ετοιμότητας και, μόλις καταλήγουν στο ότι η υπόθεση είναι σοβαρή, προσπαθούν να ανακαλέσουν την εντολή και να αναγκάσουν τα βομβαρδιστικά να επιστρέψουν.  Εν των μεταξύ, το ρολόι μετράει αδυσώπητα τον χρόνο αντίστροφα πριν το τέλος – των πάντων; της Γης; Της Ανθρωπότητας; – , Στρατηγοί, πολιτικοί,πρέσβεις και επιστήμονες στη Αίθουσα Πολέμου προσπαθούν να καταλάβουν τι γίνεται και να αναλάβουν δράση. Τα βομβαρδιστικά πλησιάζουν. Η βόμβα είναι οπλισμένη. Στο τέλος, με φόντο την θέα του πυρηνικού μανιταριού που υψώνεται, η Vera Lynn τραγουδάει με μπρίο «We’ll Meet Again«.

Λίγα μόνο μπορεί να πει κανείς για τον κορυφαίο Stanley Kubrick. Φιγουράρωντας πολύ ψηλά σε μια λίστα εκλεκτών, ο κορυφαίος ίσως αφηγητής της μεταπολεμικής περιόδου επιστρατεύει την μοναδική του ματιά για μια ταινία η οποία, αν και τοποθετείται σε στενά χρονικα και κοινονικοπολιτικά όρια (Ψυχροπολεμική Αμερική), στέλνει μηνύματα τόσο στον χώρο όσο και στον χρόνο. Άχρηστοι πολιτικοί υπάρχουν παντού και θα υπάρχουν για πάντα. Το ίδιο και στρατιωτικοί «καραβανάδικης» νοοτροπίας, όπως και φαφλατάδες επιστήμονες που νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα και στην ουσία δεν ξέρουν τίποτα. Η επίθεση εναντίον όλων αυτών αρχίζει από το πρώτο πλάνο και δεν τελειώνει στο τελευταίο καρέ – συνεχίζεται και μετά, και θα συνεχίζεται εσαεί, όσο υπάρχουν άχρηστοι που κατέχουν καρέκλες και θέσεις. Μόνο κάποιος σαν τον Kubrick θα είχε τα κότσια να μην τους λυπηθεί καθόλου, χτυπώντας τον πολιτικαντισμό εκεί που πραγματικά πονάει, στον εγωισμό και στην αυταρέσκεια. «Είστε όλοι άχρηστοι και μια μέρα θα καταστρέψετε τον κόσμο» μοιάζει να είναι το μήνυμα και, όσοι σηκώνουν το χέρι και φωνάζουν πίσω από πόντιουμ και τεράστιες αφίσσες καλά θα κάνουν να το καταλάβουν. Στο τελευταίο πλάνο – σε ένα μοναδικό κολάζ από εικόνες πυρηνικών εκρήξεων πλαισιωμένων με το τραγούδι-σταθμό της αείμνηστης Vera Lynn, «We’ll Meet Again» – το μύνημα της ταινίας δεν πάει προς όλους αυτούς που μας οδηγούν εκεί. Πάει σ’εμάς τους υπόλοιπους, και είναι απλό: στο χέρι μας είναι να γελάσουμε εμείς τελευταίοι.

Σε τριπλό, παρακαλώ, ρόλο, πραγματικός οδοστρωτήρας ο μεγαλύτερος κωμικός όλων των εποχών Peter Sellers, δίκαια αποσπά την υποψηφιότητα για το Όσκαρ Πρώτου Αντρικού Ρόλου και άδικα (κατά την γνώμη μου) το χάνει από τον Rex Harrison του «Ωραία Μου Κυρία». Ένας πραγματικός χαμαιλέοντας υποκριτικής, ο Peter Sellers κινήται με άνεση ανάμεσα σε τρεις ρόλους τόσο διαφορετικούς μεταξύ τους και τους ενώνει κάτω από το πρίσμα του ταλέντου του: ο Σμηναγός Lionel Mandrake, o Πρόεδρος των Η.Π.Α Merkin Muffley, o Ναζιστής και παρανοϊκός επιστήμονας Dr. Strangelove, είναι στην ουσία τρεις πλευρές του ίδιου ασαφούς χαρακτήρα, του ημιμαθούς, του άχρηστου, του αδύναμου, του φαφλατά. Παραπάνω ανάλυση δεν προσφέρει τίποτα – θα μπορούσαν να γραφτούν τόμοι ολόκληροι για έναν υποκριτικό άθλο που δίκαια κατατάσσεται ανάμεσα στις καλύτερες ερμηνείες που έχουμε δει ποτέ.
Δίπλα στον Peter Sellers, τεράστιοι ηθοποιοί προσφέρουν την εμπειρία τους. Ο George C. Scott, μερικά χρόνια πριν πάρει το Όσκαρ για την ερμηνεία του ως Στρατηγός Patton (το οποίο τελικά έτριψε στα μούτρα της Ακααδημίας), διαπρέπει στον ρόλο του Στρατηγού Turgidson, του μόνου ανθρώπου που προσπαθεί να σκεφτεί λογικά και να βρει μια λύση στον ορυμαγδό προβλημάτων που καλείται να αντιμετωπίσει, αλλά φυσικά αποτυγχάνει επειδή είναι κι αυτός μέρος των προβλημάτων. Ο Sterling Hayden τα ξεκινάει όλα, ένας παρανοϊκός καραβανάς που έχει φλιπάρει και ζει την ζωή του ανάμεσα σε συνομωσίες – φανταστικές και μη – και εχθρούς που επιβουλεύονται την Πατρίδα και το Έθνος – φανταστικούς και μη. Πραγματικός στρατιωτικός και στην προ Χόλλυγουντ ζωή του, o Hayden θα καταλήξει ένας από τους καλύτερους ηθοποιούς χαρακτήρων, δεινός συγγραφέας και, όπως συχνά συμβαίνει, εντελώς υποτιμημένος.Θα φύγει από τον μάταιο τούτο κόσμο το 1986 και θα αναγνωριστεί μεταθανάτια.
Πίσω από ένα σεναριο που σκοτώνει, βρίσκεται ο ίδιος ο Kubrick, μαζί με την μαγική πένα του Terry Southern, και καταφέρνουν να εξελίξουν το κάπως τυπικό ψυχροπολεμικό θριλερ του Peter George «Red Alert» σε μια μαύρη κωμωδία χιλιόμετρα ανώτερη του πρωτοτύπου. Είναι γνωστό το σκηνοθετικό ταλέντο του Kubrick στην μεταφορά υλικού στην Μεγάλη Οθόνη, κάτι που είναι φανερό σε δείγματα όπως η «Lolita» του Nabokov, δύο χρόνια πριν, όσο και η «Λάμψη» του Stephen King το 1980. Στο Dr. Strangelove αποδεικνύει ότι έχει το άγγιγμα του Μήδα και σαν διασκευαστής σεναρίων. Θα ήταν όμως το ίδιο εκπληκτικό το αποτέλεσμα αν δεν υπήρχε ο Terry Southern; Ίσως όχι τόσο σφιχτό και μαυρο, αλλά πιστεύω πως ναι, θα διεκδικούσε την θέση στην Ιστορία που του αρμόζει.

Θα κλείσω με κάτι που φαίνεται άσχετο. Στο βιβλίο του – αγαπημένου μου – Douglas Adams «Γυρίστε τον Γαλαξία Με Ωτοστόπ», περιγράφεται το ομότιτλο βιβλίο, ένας διαγαλαξιακός οδηγός για όλους τους πολιτισμούς που υπάρχουν στον Γαλαξία μας. Σύμφωνα με το βιβλίο «πρόκειται για έναν οδηγό με λήμματα ως επί το πλήστον ελλειπή ή εντελώς ψεύτικα, που ωστόσο είναι χρήσιμος για δύο λόγους. Πρώτον, είναι ελάχιστα φθηνότερος από την Διαγαλαξιακή Εγκυκλοπέδια, και δευτερον, στο οπισθόφυλλο έχει τυπωμένη με τεράστια γράμματα την λέξη «ΨΥΧΡΑΙΜΙΑ».
Τι σχέση μπορεί να έχει αυτό με την ταινία μας; Τώρα που το καλοσκεφτομαι, αυτό είναι το μύνημα που περνάει. Ό,τι και να συμβεί την επόμενη μέρα, απλά και μόνο «ΨΥΧΡΑΙΜΙΑ»!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: