Temple Grandin

Με δεκάδες πτυχία και τιμητικές διακρίσεις από αναγνωρισμένα πανεπιστήμια της Αμερικής, η δόκτωρ Temple Grandin θεωρείται σήμερα μια από τις κορυφαίες επιστήμονες/ερευνήτριες των Ζωικών Επιστημών, και αδιαμφισβήτητη αυθεντία στην μελέτη της συμπεριφοράς των οικόσιτων ζώων και των συνθηκών διαβίωσής τους. Το 2010 ψηφίστηκε ως ένα από τα εκατό επιδραστικότερα άτομα του αιώνα, στην κατηγορία «Ήρωες». Η συνεισφορά της περιλαμβάνει δεκάδες βιβλία, διατριβές και μελέτες και οι ομιλίες της σε forum και συνέδρια επιστημόνων δεν αποτυγχάνουν ποτέ να κινήσουν το ενδιαφέρον.
Παρεπιπτόντως, η Δόκτωρ Temple Grandin είναι αυτιστική.Αυτή είναι η ζωή της.

Αν πλησιάσουμε δέκα διαφορετικά άτομα στον δρόμο και τους ρωτήσουμε «τι είναι ο αυτισμός», είναι δύσκολο να πάρουμε δύο όμοιες απαντήσεις. Σε μια κοινωνία που, επί πολλά χρόνια, θεωρούσε – και σε ένα μεγάλο βαθμό, συνεχίζει να θεωρεί – τον αυτισμό ως «αρρώστια» και τα άτομα που τον εμφανίζουν ως «χαζά», η έλλειψη παιδείας και ενημέρωσης από την πλευρά των «φυσιολογικών» ανθρώπων – για να μη μιλήσουμε και για την έλλειψη ενδιαφέροντως και πρωτοβουλίας – διατηρεί αυτή την διαφορετικότητα κλεισμένη πίσω από τα κάγκελα του ταμπού. Μήπως δεν συμβαίνει έτσι με όλες τις διαφορετικότητες; Ενώ όμως θέματα όπως η σεξουαλικότητα, η θρησκεία και η χειραφέτηση των γυναικών (εμείς οι πολιτισμένοι Δυτικοί ας μην νομίζουμε ότι η ελευθερία των γυναικών είναι ζήτημα που έχει λυθεί εδώ και δεκαετίες – εκατομμύρια από αυτές ακόμα ζουν σε καθεστώς Μεσαίωνα) έχουν σπάσει το φράγμα και είναι πιά ευρέως προσβάσιμα και συζητήσιμα, ο αυτισμός παραμένει θέμα άγνωστο και…επικίνδυνο. Κατα καιρούς ο Κινηματογράφος έχει πλησιάσει και παρουσιάσει αυτόν τον άγνωστο κόσμο – η πρώτη ταινία που μας έρχεται στο νου είναι ο Οσκαρικός «Άνθρωπος Της Βροχής» – αλλά συνήθως δεν αποφεύγει να καταφύγει σε συναισθηματικά κλισέ και πολυφορεμένες συνταγές.
Το «Temple Grandin» δεν είναι μια από αυτές τις ταινίες. Δεν έρχεται να αλλάξει δραματικά την κατάσταση και να αφυπνήσει συνειδήσεις. Με τον τρόπο του όμως καταφέρνει κάτι εξίσου σημαντικό. Μας παρουσιάζει τον αυτισμό όχι υπό το πρίσμα της ιδιαιτερότητας, αλλά σαν κομμάτι της καθημερινότητάς, και τον αυτιστικό σαν τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας και όχι σαν το επίκεντρο προσοχής και έρευνας. Δεν μας παρουσιάζει ένα έκθεμα σε ένα μουσείο. Μας δίχνει, με την πιό τρυφερή απλότητα και αμεσότητα, το φωτιστικό στο σαλόνι μας, κάτι που έχουμε συνηθίσει και θα προσέξουμε μόνο αν χαθεί.
Ας μην μασήσουμε τα λόγια μας σχετικά με τον σκηνοθέτη: ο Mick Jackson δεν είναι σπουδαίος. Γαλουχημένος και μεγαλωμένος στην μικρή οθόνη – η συνεισφορά του στο μεγάλο πανί εξαντλείται σε ταινίες-ποπκορν, όπως ο «Σωματοφύλακας» και το «Volcano» – δεν έχει να επιδείξει έργο που τον κάνει να ξεχωρίσει. Όπως όμως ο Andy Warhol μιλούσε για τα δεκαπέντε λεπτά δημοσιότητας που αναλογούν και στον πιό άγνωστο άνθρωπο, έτσι μπορούμε να μιλήσουμε και για ξεχωριστές στιγμές στο παλμαρέ των σκηνοθετών. Το «Temple Grandin» είναι η ξεχωριστή στιγμή του Mick Jackson. Ίσως επειδή κινείται σε γνώριμα χωράφια (η ταινία είναι τηλεοπτική και προβλήθηκε από το τηλεοπτικό δίκτυο HBO), ίσως επειδή εμπνεύστηκε από το θέμα της ταινίας, εδώ πετυχαίνει διάνα. Η ματιά του έχει την απλότητα που αρμόζει στον στόχο του, η κάμερά του έχει την αμεσότητα που καταφέρνει να περάσει την ουσία χωρίς περιττές δηλώσεις και βαρύγδουπα λογύδρια. Και δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος από αυτόν για να διδάξεις, αλλά και να διδαχθείς.
Κάτι ανάλογο μπορούμε να πούμε και για την Claire Danes στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Παρά το μικρό πυροτέχνημα του ρόλου της στις «Μικρές Κυρίες» του 1994, η συνέχεια ήταν μια βιοποριστική ανάλωση σε κλισέ μελό (Ρωμαίος και Ιουλιέτα), χοντροκομμένες κωμωδίες («Πολωνέζικος Γάμος«) και μεροκάματα στο βάθος του κάδρου («Οι Ώρες«). Χρειάστηκε το «Temple Grandin» για να δείξει ωριμότητα στις επιλογές της και να δικαιωθεί γιαυτές. Κατά την διάρκεια της παραγωγής, πέρασε σχεδόν έξι συνεχόμενες ώρες με την Δρ. Grandin, συζητώντας για τα πάντα, και κλείνοντας την συνάντησή τους με μια φιλική αγκαλιά – κάτι που, ενώ για «εμάς» θεωρείται δεδομένο, για τους αυτιστικούς φαντάζει βουνό. Όπως είπε αργότερα η ίδια, αυτό ήταν η απόλυτη απόδειξη ότι έκανε για τον ρόλο, και είχε δίκιο, για μια ερμηνεία που δεν καταφεύγει σε μελοδραματισμούς, αλλά προσεγγίζει τις προκλήσεις με σοβαρότητα και επαγγελματισμό.
Δίπλα της, ο κορυφαίος David Strathairn δένει πανεύκολα στον ρόλο του Dr. Carlock, μαζί με μια πλειάδα άλλων, φτασμένων ηθοποιών όπως η Julia Ormond και η Catherine O’Hara που συνθέτουν ένα cast επιτυχημένης ισορροπίας.

Όσο εύκολο είναι να αναλωθείς σε κλισέ και πολυδοκιμασμένες συνταγές, εξίσου δύσκολο είναι να ξεφύγεις από την πεπατημένη και να προσεγγίσεις ένα θέμα με σοβαρότητα, ουσία και σιγουριά. Ο αυτισμός είναι ένα από τα θέματα που, όταν πέφτει στο τραπέζι – ή, στην προκειμένη περίπτωση, στην κάμερα – μπορεί εύκολα να οδηγήσει στην πρώτη αντιμετώπιση. Δεν είναι η φύση του θέματος που οδηγεί εκεί. Είναι η άγνοια, η έλλειψη παιδείας και σιγουριάς που διακατέχει όσους κολυμπούν σ’αυτά τα νερά. Ευτυχώς, το «Temple Grandin» δεν πεφτει στην παγίδα. Το μάθημα που δίνει είναι σημαντικό: ο αυτισμός δεν είναι αρρώστια,  δεν είναι πρόβλημα, δεν είναι ταμπού. Είναι τρόπος ζωής.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: